Önce adına Bahar Bayramı dedik,

sonra İşçi Bayramı’nda karar kıldık.

1 Mayıs ‘Taksim’de kutlanır’ , ‘kutlanmaz’ derken 40 yıldır aynı terane, her yıl aynı telaşe içindeyiz.

Ağız tadıyla bir bayram kutlaması yapamıyoruz.

İşçi sendikaları 1977’deki “kanlı 1 Mayıs’a” atıf yaparak 1 Mayıs’ı Taksim’de kutlamak isterken, iktidar Taksim’i kattiyen vermek istemiyor…

Oysa; aynı iktidar, aynı Taksim’i 2010-2011 ve 2012 yıllarında üç kez 1 Mayıs kutlamalarına açtı. On binlerce insan bir araya geldi ve kimsenin burnu bile kanamadı.

2013 yılında ne olduysa iktidar yönünü yine değiştirdi. Daha önce “Taksim’i 1 Mayıs’a açtık” özgürlük söylevleri atan iktidar bu kez Taksim’deki inşaatı gerekçe göstererek 1 Mayıs’a kapattı. O inşaat 11 yıldır hiç bitmedi(!!) 11 yıldır Taksim’e girilmiyor. işçi sendikaları bir kaç kişiyle sembolik kutlama yapıyor.

Şimdi gelin size Türkiye’deki 1 Mayıs’ın kısa tarihini anlatayım:

YASAKLARLA DOLU TARİH

1 Mayıs İlk kez 1905 yılında, İzmir’de kutlandı. 1921’de de Şirket-i Hayriye, Seyr-ü Sefain, Haliç İdaresi ve Tramvay çalışanları da 1 Mayıs’a katıldı.1923’te işçiler 1 Mayıs’ın resmen işçi bayramı olarak tanınması, 8 saatlik işgünü, serbest sendika ve grev hakkı için alana çıktı.

1 Mayıs, Cumhuriyet döneminde önce 1925’te yayınlanan Takrir-i Sükun Kanunu’yla yasaklandı. Bundan sonra 1935 yılına kadar gizli gizli kutlandı. 1935 yılında da ‘Bahar ve Çiçek Bayramı’ ilan edildi.

KANLI 1 MAYIS

Yasaklamalar 1976’ya kadar sürdü. DİSK öncülüğünde ilk kez kitlesel olarak Taksim Meydanı’nda kutlandı. 1977 1 Mayıs’ında DİSK Genel Başkanı Kemal Türkler’in konuşmasının sonuna doğru çevre binalardan ateş açıldı. 37 kişi hayatını kaybetti, 130 kişinin yaralandı, 470 kişi gözaltına alındı. Olay tarihe ‘Kanlı 1 Mayıs’ olarak geçti. Sıradan bir yurttaşın kafasında 1 Mayıs’ın “olaylarla”, “korkuyla” özdeşleşmesi bundan sonra gerçekleşti. Bilinçli olarak da bu korku beslendi. 1977’deki olaylara rağmen 1978’de yine Taksim’de kitlesel bir eylem gerçekleştirildi. 1979’da Taksim’i kutlamalara kapatıldı.

SON KEZ TAKSİM (2012)

1990’da Taksim’e çıkmak isteyenlere izin verilmedi, 1991, 1992, 1993 yıllarında sendikalar Taksim’de ısrar etti ve çatışmalar yaşandı. 1994-1995 yılında Şişli Abide-i Hürriyet Meydanı’nda toplanıldı. 12 Eylül sonrası en kitlesel 1 Mayıs 1996’da Kadıköy’de gerçekleştirildi. Uzun süren çatışmalara sahne olan bu 1 Mayıs’ta 3 kişi hayatını kaybetti. 1997 ve 1998 yoğun çatışmaların yaşandığı yıllar oldu. 2004’te sendikalar Taksim için başvuru yaptı, ara formül olarak Saraçhane’den buluşularak Yenikapı’ya yüründü. 9 yıl aradan sonra Kadıköy resmi miting alanı olarak 2005 ve 2006’da 1 Mayıs’a ev sahipliği yaptı.

33 YIL SONRA TAKSİM

2007’den sendikalar, buluşma yeri adresi olarak Taksim’i gösterdi. 2007, 2008, 2009’da yoğun çatışmaların ardından Taksim 1 Mayıs’a açıldı.

Sendikaların 2010’da yaptığı başvuru kabul edildi. 1 Mayıs 33 yıl sonra Taksim’de ilk kez resmi olarak kutlandı. Son kez de 2012’de on binlerce kişi 1 Mayıs’ta Taksim’de buluştu. 2013yılında ise inşaat gerekçe gösterilerek Taksim 1 Mayıs’a kapatıldı ve o gündür bugündür kutlama yapılmıyor.

EMEKÇİLERİN ORTAK HAFIZASI…

Sendikalar da İstanbul Valiliği’nin 2014 ve 2015 yılında 1 Mayıs’ın Taksim’de kutlanmaması kararı ilişkin Anayasa Mahkemesi’ne başvuruda bulundu.

Anayasa Mahkemesi 15 Aralık’ta 2023’te başvuruyu karara başladı. Taksim’in kapatılmasını hak ihlali sayan AYM, Taksim’in işçi ve emekçilerin “ortak hafızası” ve “sembolik değeri” olduğunu vurguladı.

Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Özgür Özel, 24 Nisan Çarşamba günü partisinin TBMM’deki grup toplantısında Taksim’in 1 Mayıs kutlamalarına açılması gerektiğini savundu ve kendisinin kefil olduğunu söyledi.

İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya ise AYM kararlarına rağmen Taksim’in kapalı olacağı söyledi.

İstanbul Valiliği, 1 Mayıs’ta karayolu trafiğine kapatılacak yollarda kısıtlama uygulamalarının saat 04.00’te, deniz ve raylı sistem ulaşım ağlarındaki kısıtlama ise 05.30 itibariyle başlatılacağını duyurdu. İstanbul’da 1 Mayıs’ta pek çok toplu taşıma hattı, durak ve yol kısıtlanacak.