Kim kesti delikli çınarı?…

Kim kesti delikli çınarı?…

Peki; kim? ne zaman? ne için kesti?

Delikliçınar için şiirler yazan Şerif Kutludağ, Denizli’nin geçmişini fotoğraflarla bugüne taşıyan Çoşkun Önen görmemiş. Ama 1930’lu yıllardaki fotoğraflarda delikli çınarın olduğunu sanıyor. 1950’lerde, şimdiki Yeni Camii’nin bulunduğu yerde, ahşaptan yapılmış Fatma Hoca Cami varmış, onu yıkıp Yeni Cami’yi yaptıklarında kesilmiş olabilirmiş. Cengiz Akhisar “Daha çocuktum hayal meyal bir şeyler var. Feridun Alpat bilir” dedi. Feridun Alpat “Ben hatırlamıyorum, Yüksel Kaşıkçı’ya sor” dedi.

Kaşıkçı babasının ona anlattıklarını tekrarladı: “Kocaman bir çınarmış. 5-6 deliği varmış. Her bir delikte bir eskici çalışırmış. Kocaman çınarın verdiği gölgelik alanda dondurmacılar otururmuş” Denizli’nin yerlisi gazeteci arkadaş Muhammet Karaçay  “Bilse bilse Faruk Alyaz bilir” dedi. Faruk Bey delikli çınarı gördüğünden emin, hatta içinden geçtiğinden bile. 1955-60 yıllarında delikli çınarın hemen yanındaki artezyen çeşmeden, delikli çınar ağacına takılmış bakır kalaylı tastan içtikleri suyu anlattı.

Delikliçınar Meydanı-1961

Peki kim kesti delikli çınarı?…

Bilmiyormuş, ama Demokrat Parti dönemi olduğunu sanıyor. Meydan düzenlemesi yapılıyormuş, bir havuz hazırlanıyormuş, hatta bu havuzun D ve P harflerine benzetilerek, DP’nin propagandasının yapıldığı dedikoduları varmış: “Olsa olsa o zaman kesilmiştir” dedi.

Ziya Tıkıroğlu’da bunu doğruladı: “Delikliçınar adını asırlar öncesindeki bir afetten aldı. Meydandaki ulu çınar ağacının gövdesi bir yıldırım tahribatı sonucu yarılıp yanmış. Oluşan delik sebebiyle ağacın adı delikli çınar olarak kaldı. 50’lili yıllarda Turan Bahadır zamanında yapılan İstiklal Caddesi yol genişletme çalışmaları  sırasında bu asırlık ağaçlar kesilip yok edildi. Bu katliamın sebebi sadece yol genişletme değildi, çınar ağaçları yaprak döktüğü için hizmetleri zorlaştırıyordu.”

3 Yorum

Faruk Alyaz – Ekim 18, 2022 - 5:41 pm

Delikliçinar’ın adını verdiği Çınar ağacı 2 taneydi. Biri çok büyük ve ortadan, rahmetli Ziya Başkanımızın dediği gibi, Yıldırım düşmesi sonucu dikine tünel gibi yanarak açılmış, zeminden, kovuğuna bir kişinin girebileceği genişlikte, sanki kapı gibiydi, ancak karşıya geçiş yoktu. Bazen bir ayakkabı boyacısı, soğuktan korunmak için, sandığı ile içinde oturduğunu hatırlıyorum.
D-P havuzları yapılmadan önce, o yıllarda piyasada çalışan 5-10 taksiden, 3’ü ya da 5’i bu çinarlar ile Mesaret kıraathane arasında müşteri beklerdi. Bu taksi sahiplerinden biri de “Toto İbrahim’i, Yeni bahis olarak çıkan Toto’dan büyü ikramiye kazanmıştı ve bu para ile sanırım 1957 model, kırmızı renk, kuyruklu “poncak” marka fiyakalı bir taksi sahibiydi Toto İbrahim. Düğünlerde, Gelin otomobili olmak için, haftalar önce, rezerve edilirdi. Düğün taksilerin tur atarken, en önden giden gelin taksisi Delikliçinardaki göbekten 2 tür atmaz ise; gelinin çocuğu olmaz diye de bir inanış vardı ki, illa gelin arabası, iki tur atardı. Bazen gelin arabasının önünde, renkli yün pom-pomlar ile süslenmiş iki güçlü at ile çekilen fayton ile çalgıcılar, bir klarnet, bir borozan, ya da ud fayton icinde ve önde faytoncunun yanında davulcu ile hep birlikte hareketli ve costurucu müzik icra ederlerdi.

    Seval Uysal – Ekim 18, 2022 - 6:00 pm

    Aaaa süper şeyler anlatıyorsunuz. ne güzel bunların hepsi kayıt altına giriyor Faruk Abi

    Necmi Özdemir – Ekim 19, 2022 - 8:37 am

    – Denizli tarihine tutulan ışık.. Bizleri aydınlatıyorsunuz. Teşekkür ederim. Tarihi yerler ile ilgili bilgileri aktarmaya devam ederseniz sevinirim. Aklıma gelenler; Şeytan pazarı, Bayram yeri, Kale içi, Eski Sarayköy ve Demirciler caddesi, Çatal çeşme, Meserret ile ilgili bilgileri de aktarırsanız sevinirim. Meserret te Yeni camiinin tarafında mıydı?

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir