Eskiden Rum Mahallesi olarak bilenen İstiklal’de ilk darbeyi o yıllarda almış. Rum ve Ermeni nüfusun tehcirinden sonra onlardan boşalan evlere, Yunanistan, Bulgaristan göçmenleriyle, Boşnaklar yerleştirilmiş. Bu evlerden bazıları cadde açma çalışmaları sırasında yıkılmış, Rum kilisesi okula, Ermeni kilisesi camiye dönüştürülmüş.

Eskiler bilir, eskiden İstiklal Mahallesi’ne Rum Mahallesi denirdi. O zamanlar şehrin en ucunda sayılan bu mahallenin sakinleri Rumlar, Ermeniler ve Yahudilermiş. Bugün, İstiklal Caddesi’nin üzerindeki Foto Cengiz Stüdyosu’ndan yukarıya doğru dört beş sokağı içine alan bu mahallede sonradan İstiklal İlkokulu’na çevrilen Ermeni Kilisesi ile camiye çevrilen Rum Kilisesi varmış. Denizli Belediyesi’nde teknik ressam olarak çalışan, yazar-ressam Cevdet Şemsioğlu’nun verdiği bilgiye göre, 160 bin metre kare alan üzerine kurulu mahalle 104 haneliydi. Arnavut kaldırımlı dar sokaklarda birbirine omuz vermiş gibi bitişik duran bu evler çividi mavi, ateşi sarı ve sebya renklerine boyalıydı ve genellikle iki katlıydı, içlerinde zengin ahşap oymaları olanlar vardı.
Anlatılan odur ki;
Mahallenin önce sakinleri, sonra adı değişti. Rum ve Ermeni nüfusun tehcirinden sonra İstiklal adını alan mahalle halk arasında daha çok göçmen mahallesi olarak bilindi. Çünkü bu mahalle 1923, 1940 ve 1950’lerde olmak üzere Yunanistan, Batı Trakya ve Bulgaristan’dan gelen üç büyük göç dalgasına ev sahipliği yaptı. Rumlardan kalan kayıtlara geçmiş O 104 eve, 1942’de Yunanistan’dan gelen 36 aile (o ailelerden biri bugün kent belleği olarak bilinen Cengiz Akhisar’ın ailesidir.) 1951’de Bulgaristan’dan göçen 856 aileden bir kısmı (ki onlardan biri hayırseverliği ile nam yapmış İbrahim Sever’dir) yerleştirildi. Onlardan bir kısmı daha sonra Sevindik Mahallesi’ne gitti.

Gerisini Cengiz Akhisar anlatsın:
“1949 yılında İstiklal Mahallesi’nde doğdum, bu yaşıma kadar da İstiklal Mahallesinde yaşadım. Ben ilkokula başladığımda Rum Kilisesi ilkokula çevrilmişti. Rumlar 1923’te gitti, 1942’te de bizimkiler Yunanistan’dan geldiler. Babam o zamanlar 12 yaşındaymış. Honaz’a gelenler hariç 36 haneyi İstiklal Mahallesi’ne yerleştirilmişler. Bizim dükkanın bulunduğu son duraktan başlayıp meteorolojiye kadar 4-5 sokağı kapsayan bölgeye göçmen mahallesi denirdi. Boşnaklar, Kürtler, Bulgaristan’dan, Yunanistan’dan gelenler burada oturuyordu. Esas Denizliler Çınar tarafında otururdu. İstiklal Denizli’nin en son mahallesiydi. 1955’ten itibaren gayet net hatırlıyorum. Bizim eskiden oturduğumuz Adalet sokağın iki tarafında Rum evleri vardı. İstiklal İlkokulu’na giderken pınarın olduğu yerde işlemeli oymalı, görkemli zengin Rum evleri olurdu, sayıları 20-30 kadar vardı. Evler iki katlıydı. İlk yıkımlar Turhan Bahadır zamanında cadde açma çalışmaları sırasında oldu, yol üstünde kalan Rum evleri yıkıldı. O sıralar iç mahallelere girilmemişti. 1976 depreminden sonra da yol genişletme çalışmalarında bir kısmı yıkıldı. 1980’den sonra ev sahipleri tarafından peyder pey yıkılarak apartman yapıldı.

Kaynakça:
*Burak Boysan- İstanbul Ansiklopedisi /NTV yayınları
*Ziya Tıkıroğlu-Belleklerden Gerçeklere. Syf 142